Kanada’da lisans: başvuru rehberi

Kanada, lise diplomanla doğrudan başvurabileceğin, çoğunlukla dört yıllık bir lisans arayan öğrenci için güçlü bir seçenek; birçok üniversitenin bazı fakültelerinde bölümünü ilk yıldan sonra seçebilirsin. Önce şunu bil: Kanada’da tek bir ulusal başvuru sistemi yok. Başvuru yolu eyalete ve üniversiteye göre değişir ve kabulden sonra ayrıca öğrenim izni (study permit) alman gerekir.

Bir bakışta

• Türk diplomasıyla giriş: MEB lise diplomanla genellikle doğrudan birinci sınıfa başvurabilirsin; üniversite notlarına ve programın istediği ön koşul derslere bakar.
• Yıllık maliyet: Uluslararası öğrenci ücreti yüksektir ve programa göre çok değişir; üstüne şehre göre değişen yaşam masrafı ve sağlık sigortası eklenir. Güncel tutarı üniversitenin kendi sayfasından kontrol et.
• Sınav: Genellikle bir İngilizce yeterlik sınavı (IELTS Academic, TOEFL iBT ya da üniversitenin kabul ettiği başka bir sınav); SAT ya da ACT çoğu programda zorunlu değildir.
• Kritik tarih: Çoğu üniversitede güz girişi için son başvuru genellikle girişten önceki Ocak ile Mart arasına düşer; okulun aday göstermesini isteyen büyük burslar ise çok daha erken, sonbaharda kapanır.
• Ücretsiz resmî yardım: Kanada hükümetinin uluslararası öğrencilere yönelik resmî portalı EduCanada, öğrenim izni için Kanada’nın göç ve vatandaşlık kurumu IRCC’nin resmî sayfaları ve üniversitelerin uluslararası öğrenci ofisleri; başvurmak için bir danışmanlık firmasına para ödemek zorunda değilsin.

Başvuru adım adım

1. Eyaleti ve programı seç. Eğitim Kanada’da eyaletlerin işidir; başvuru yolu, bazı belgeler ve sağlık sigortası eyaletten eyalete değişir.
2. Uluslararası koşulları oku. Üniversitenin Türkiye’den başvuranlar için yazdığı sayfada hangi notların, hangi ön koşul derslerin ve İngilizce sınavında kaç puanın istendiğini gör.
3. Başvuru yolunu belirle. Ontario’daki üniversitelerin çoğuna OUAC üzerinden, Ontario’da lise okumayanlar için olan 105 formuyla başvurulur; öteki eyaletlerde başvuru çoğunlukla üniversitenin kendi portalından ya da eyaletin başvuru sisteminden yapılır.
4. Belgelerini hazırla. Lise not dökümün, İngilizce sınav sonucun ve bazı programların istediği ek başvuru (kişisel profil, kısa yazılar, bazen video) bu aşamada gerekir.
5. Burs başvurularını ayrı takip et. Giriş burslarının bir kısmı kabul notuna göre kendiliğinden verilir, bir kısmı ayrı başvuru ya da okulunun seni aday göstermesini ister.
6. Başvuruyu gönder. Başvuru ücreti portala ve üniversiteye göre değişir; tutarı başvuru sayfasından kontrol et.
7. Teklifleri bekle. Kabul çoğu zaman şartlıdır (conditional offer): son dönem notların ve mezuniyetin belli olunca kesinleşir.
8. Teklifi kabul et. Üniversitenin verdiği tarihe kadar kabul eder, istenirse depozito ödersin; eyalet onay mektubu (provincial attestation letter, PAL) çoğunlukla bundan sonra üniversite aracılığıyla gelir.
9. Öğrenim iznine başvur. IRCC’ye çevrim içi başvurursun; kabul mektubu, PAL, maddi yeterlik belgesi ve gerekirse biyometri (parmak izi ve fotoğraf) istenir.

PAL, Kanada’nın 2024’te getirdiği öğrenim izni kotasının parçası. IRCC’ye göre 2026’da da lisans öğrencilerinden isteniyor ve öğrenim izni sınırı 2027’ye uzatıldı; 2027 için PAL kuralları ve eyalet kotaları Eylül 2026 itibarıyla henüz açıklanmadı, 2026’da verilen PAL ise 31 Aralık 2026’da geçerliliğini yitiriyor. Başvurmadan önce IRCC’nin sayfasını ve üniversitenin uluslararası ofisinin duyurularını oku.

Öğrenim izni için kabul mektubunun, IRCC’nin yayımladığı yetkili kurumlar listesindeki (designated learning institution, DLI) bir kurumdan gelmesi gerekir. Mektubun gerçekten üniversiteden geldiğinden emin ol; üniversitenin kendi başvuru portalında ya da resmî e-postasında görmediğin bir kabul mektubuna güvenme.

İngilizce şartını her üniversite, hatta bazen her program kendisi belirler. Hangi sınavları ve hangi puanları kabul ettiğini, İngilizce eğitim veren bir okuldan geliyorsan muafiyet olup olmadığını üniversiteye sor.

Québec’te okuyacaksan iki fark var. Öğrenim izninden önce eyaletin kendi belgesi olan CAQ da istenir ve Fransızca eğitim veren üniversiteler genellikle Fransızca yeterlik arar.

Kanada’ya 18 yaşından küçük gidiyorsan ek belgeler istenebilir. Reşit olma yaşı eyalete göre 18 ya da 19’dur ve bu yaşın altındaysan Kanada’da senden sorumlu bir yetişkin (custodian) göstermen gerekebilir; ayrıntıyı IRCC’nin sayfasından kontrol et.

Tarihler

Aşağıdaki takvim, 2027 Eylül’ünde başlamak isteyen biri için tipik düzen; her üniversite kendi tarihini belirler ve tarihler yıldan yıla değişebilir.

• Eylül–Ekim: Başvuru sistemleri çoğunlukla bu dönemde açılır. Toronto Üniversitesi’nin (U of T) 2027 girişi için duyurduğu Pearson bursu takviminde okulun aday gösterme son günü 9 Ekim 2026, Pearson’a aday olmak için U of T’ye başvurmanın son günü 16 Ekim 2026.
• Kasım–Aralık: Aynı takvimde Pearson burs başvurusunun son günü 6 Kasım 2026. Bazı üniversiteler burs ya da erken değerlendirme için de bu aylarda erken bir tarih koyar.
• Ocak–Mart: Çoğu üniversitede güz girişi için son başvuru genellikle bu aylara düşer. Ontario’da 105 formuyla başvuranlar için her üniversite kendi son tarihini koyar, bazen program program.
• Kıştan bahara: Kararlar genellikle bu dönemde gelir; teklifi üniversitenin yazdığı tarihe kadar kabul edersin.
• Teklifi kabul edince: PAL çoğunlukla üniversite aracılığıyla gelir; ardından öğrenim izni başvurunu yaparsın. İşlem süreleri değişkendir, bu adımı bekletme.
• Yaz: Son not dökümünü ve diplomanı gönderirsin; şartları karşıladıysan teklif kesinleşir. Dersler genellikle Eylül başında başlar.

Kanada’da birden fazla saat dilimi var. Son saatler çoğunlukla üniversitenin bulunduğu şehrin saatine göre verilir, Türkiye saatine çevirmeyi unutma.

Maliyet ve burs

Uluslararası öğrenciler Kanadalı öğrencilerden çok daha yüksek bir ücret öder. Tutar üniversiteye ve programa göre büyük fark gösterir; mühendislik, bilgisayar bilimi ve işletme genellikle daha pahalıdır. Bazı üniversiteler ücreti program boyunca sabit tutar, bazıları her yıl artırır; bunu da sor.

Ücretin yanında yaşam masrafını hesapla; Toronto ve Vancouver genellikle en pahalı şehirler arasındadır. Öğrenim izni için genellikle ilk yılın ücretini ve IRCC’nin belirlediği (Québec’te eyaletin belirlediği) bir yaşam gideri tutarını karşılayabildiğini göstermen gerekir. Bu tutar son yıllarda artırıldı ve yeniden güncellenebiliyor; güncelini IRCC’nin sayfasından kontrol et.

Sağlık sigortası eyalete göre değişir: bazı eyaletlerde üniversitenin sigorta planına, bazılarında eyaletin sağlık planına katılman gerekir; hangisinin geçerli olduğunu üniversitenin uluslararası ofisine sor. Öğrenim izni belirli şartlarla okurken sınırlı saat çalışmaya izin verir ve bu sınır son yıllarda değişti; bütçeni çalışarak kazanacağın paraya dayandırma.

Lisans için asıl burs kaynağı üniversitelerin kendisidir. Giriş burslarının çoğu ücretin yalnızca bir kısmını karşılar, bu yüzden bir giriş bursunu tam burs sanma. Kanada hükümetinin uluslararası öğrencilere açık burslarının çoğu değişim programları ya da lisansüstü içindir; EduCanada’nın burs sayfasına yine de bak.

Birkaç büyük ödül ise okulunun seni aday göstermesiyle başlar ve çok az sayıda öğrenciye verilir. U of T’nin Lester B. Pearson bursu, 2027 girişi açıklamasına göre dört yıl boyunca öğrenim ücretini, kitapları, zorunlu ek ücretleri ve yurt masrafını karşılıyor; kaynaklara göre her okul yılda yalnızca bir öğrenciyi aday gösterebiliyor. British Columbia Üniversitesi’nin (UBC) International Scholars programı da okul adaylığı istiyor ve UBC’nin açıklamasına göre maddi desteğe ihtiyacı olan başarılı öğrencilere yöneliyor.

Bu bursları düşünüyorsan rehber öğretmeninle 11. sınıfın sonunda, en geç 12. sınıfın ilk haftalarında konuş. U of T’nin açıklamasına göre okulun Pearson programına daha önce katılmadıysa katılmak için başvurabiliyor; koşulları ve kendi yılının tarihlerini üniversitelerin resmî burs sayfalarından oku.

Burs başvurusu ücretsizdir; ücret isteyen ya da kabul veya burs garantisi veren teklif dolandırıcılıktır.

Türkiye tarafı: YÖK denkliği

Kanada’da aldığın diplomayı Türkiye’de kullanmak istersen, örneğin kamuda çalışmak ya da bazı meslekler için, mezun olduktan sonra YÖK’ten denklik alman gerekebilir. YÖK’ün 2026-YKS tercih dönemi bilgilendirmesine göre liseyi Türkiye’de bitirip yurtdışında tıp, diş hekimliği, eczacılık ya da hukuk okuyan öğrenciden, başladığı yılın YKS’sinde Türkiye’deki aynı program için aranan asgari başarı sırası bekleniyor; öteki alanlarda bu şart aranmıyor. Aynı metne göre üniversite, öğrenime başlanan yıl YÖK’ün tanıdığı dünya sıralamalarından en az ikisinde ilk 1000 içindeyse bu şart o dört alanda da aranmıyor.

Kanada’ya özgü iki soruyu önceden netleştir. Birincisi kurum türü: Kanada’da “college” denen kurumların çoğu lisans derecesi (bachelor’s degree) yerine daha kısa diploma ve sertifika programları verir ve denklikte aldığın derecenin türüne bakılır. İkincisi alan: tıp, diş hekimliği, eczacılık ya da hukuk okuyacaksan üniversitenin başlayacağın yıl bu sıralamalarda ilk 1000’de olup olmadığına baştan bak; büyük araştırma üniversitelerinin dışındaki bazı üniversiteler bu listelere girmeyebilir.

Bu kurallar değişebilir. Üniversiteni seçmeden önce YÖK’ün resmî sitesindeki güncel metni oku; ayrıntılar Rehber’deki YÖK denkliği yazısında.